Seguru bizia heredatzean zerga ordaindu behar da?

Pertsona bat hil eta seguru bizia kontratatuta uzten duenean, onuradunek jasotzen duten indemnizazioa zerga ordaindu beharra izan dezakete, izan ere, kopuru hori ondasun higiezinen eskuratze gisa hartzen da, eta Ondorengo eta Oparien Zerga (OOZ) aplikatzen zaio. Espainiako araudiak ezartzen du zergapena jasotako kapitalaren, hildakoarekiko senideren mailaren eta bizilekua duen erkidego autonomoaren arabera aldatzen dela, eremu bakoitzak bere hobariak eta zerga tasak aplikatu ahal dituelako.

Zergaren funtzionamendua ulertzea funtsezkoa da ondarea planifikatzeko eta onuradunek ahal den gehien jasotzea bermatzeko, sorpresa fiskalik gabe. Gainera, seguru mota ezberdinak eta haien kostuak ezagutzeak lagun diezazuke estaldura eta karga fiskala optimizatzen. Horregatik, seguru bizien zergapena aztertzen duzun bitartean, konparatu biziko asegurua eta aurkitu zure familiaren eta ekonomia egoerara hobekien egokitzen den poliza.

Nola funtzionatzen du seguru bizien zergapena Espainian?

Seguru bizien zergapena honela garatzen da:

1. Aplikatzen den zerga modalitatea

• Segurua hildakoaren heriotzagatik jasotzen bada, "mortis causa" eskuratze gisa hartzen da eta OOZ bidez zergapetzen da (ondorengo modalitatea).
• Segurua bizirik dagoenean edo biziraupen produktu gisa jasotzen bada, oparitza moduan kontsidera daiteke (inter vivos modalitatea) eta OOZren oparitzen modalitatearen arabera zergapetuko da.

2. Zergapena egin beharreko tokia

Zerga hildakoak azkenik bizi izan den erkidego autonomoan likidatu behar da. Seguru bizia denez, ondasunak beste erkidego batean egon arren, araudi territorialak aipatutako erkidegoa aplikatzea ezartzen du.

3. Aurkezpen eta ordainketa epea

OOZren autolikidazioa aurkezteko epea sei hilabetekoa da hildutakoaren datatik aurrera. Kasu batzuetan epea luzatzeko eskaera aurretik egin daiteke.
Ez bada epean aurkeztu edo ordainketa egin, interesak eta isunak aplika daitezke.

4. Oinarri zergagarriaren kalkulua, murrizketak eta hobariak

Seguruaren zenbatekoa oinarri zergagarrian sartzen da, senidetasun mailaren arabera murrizketak kenduta. Ondoren, likidatutako oinarrian erkidegoaren tarifa aplikatzen da.

Gainera, erkidego autonomoek zerga kuotari hobariak aplika ditzakete, eta kasu batzuetan onuradunentzat zerga kostua oso txikia edo nulua izan daiteke.

Adibide praktikoa

• Hipotesia: Juan jaunak Bilbon bizi da eta hiltzen da. Bere alaba Maria seguru polizaren onuraduna da, 120.000 €-ko zenbatekoarekin. Euskadiko erkidegoan zuzeneko ondorengoentzat %99 hobaria dago.
• Emaitza: Zerga gehiena hobari moduan gelditzen da, beraz Mariarentzat karga fiskala oso txikia izango da.
• Oharra: Adibide hau ilustratibo soilik da; araudia aldatu daiteke eta gomendagarria da erkidegoaren araudi zehatza kontsultatzea.

Zergapenen modalitateak

Zerga kostua eragiten duten irizpideak

Seguru bizia kobratzea benetan komeni da?

Seguru poliza kobratzea kasu askotan oso kontu handizkoa izan daiteke, izan ere, onuradunei babes ekonomikoa ematen die aseguratuaren heriotzaren ondoren. Babes hori hurrengo gastuak estaltzeko balio du —zor, hipoteka, hilerriko gastuak— eta baita etorkizuneko segurtasun finantzarioa bermatzeko ere.

Hala ere, prestazio hori jasotzea baloratzen denean, gako faktore batzuk kontuan hartu behar dira:

• Ondorengo zergak: indemnizazioa OOZren mende dagoenez, ez da beti guztia onuradunera iristen, bereziki erkidegoak tasak altuak edo hobari gutxi aplikatzen baditu.
• Onuradunaren egoera ekonomikoa: zor edo likidezia gutxi duten pertsonentzat segurua etorrizko karga arintzen lagun dezake; baina kostu batzuk ere egon daitezke (zerga bera edo ordainketa egiteko likidezia behar izatea).
• Ondarearen gainerakoari eragiten dion inpaktua: kasu batzuetan, segurua lehen kobratzea ondarearen gainerakoa likidatu aurretik konplikazioak edo betebehar gehigarriak ekar ditzake, poliza edo testamentua nola idatzita dagoen kontuan hartuta.
• Planifikazio alternatiboak: onuradunak prestazioaren aurrerako kobrantza eskatu dezake likidezia emateko, edo OOZren likidazio partziala segurua askatzeko ondarearen gainerakoa banatu aurretik.

Laburbilduz, bai komeni da seguru bizia kobratzea titularrak poliza ondo prestatu badu, eta onuradunek zergaren ondorioak badakite. Eta zergaren aspektua kontuan hartzen duzun bitartean, baita konparatu biziko asegurua eta aurkitu zure familia eta ondare egoerara hobekien egokitzen den poliza.

Zerbitzatzen du seguru biziak polizaren titularrarentzat?

Seguru bizia titularrarentzat baliagarria da bere maiteak ekonomikoki babestuta egon daitezen heriotza kasuan. Zerbitzu pertsonal hau hainbat dimentsiotan agertzen da:

• Arrisku finantzario berehalakoen estaldura, maileguak, hipotekak, hilerriko gastuak edo familiari karga geldituko litzaizkiokeenak.
• Bakea eta etorkizuneko planifikazioa: titularrak jakin dezake bere ezarpen faltan ere mekanismo bat dagoela onuradunen finantza jarraipena errazteko.
• Aurrezki edo inbertsio osagaia, poliza batzuek irabazien parte-hartzea barne hartzen dutenean, edo itzulketa edo aurreraketa egiteko aukera ematen dutenean —hau ere bestelako ondorio fiskal eta ondasunenak dakartza aztertzeko.
• Ondare planifikazio tresna, onuradunak izendatzea kapitala modu errazean transmititzeko aukera ematen duelako, ez duela beharrezkoa ondare inbentarioan sartzea (nahiz eta zergapena ez kentzen duen).

Beraz, biziko poliza bat baduzu edo kontratatzea pentsatzen ari bazara, ez bakarrik estaldura eta prezioari begiratu, baita nola geratuko den onuradunen egoera fiskala kobratu behar denean.

Ohiko galderak (FAQ)

Onuradunek beti ordaindu behar dute Ondorengo eta Oparien Zerga seguru bizia jasotzean?
Ez beti berdin. Onuraduna hartzaile/aseguratuaz bestelakoa den, senidetasun maila eta erkidego autonomoaren arabera aldatzen da. Kasu batzuetan, hobaria %100 edo oso altua izan daiteke.

Seguru biziko diruarekin zuzenean ordain dezaket zerga?
Praktikan, aseguru-etxe askok autolikidazioa aurkeztu behar dela eskatzen dute ordainketa egin aurretik. Erkidego batzuetan, zerga likidazio partziala segurua erabiliz onartzen da, gainerako ondarea banatu aurretik.

Polizako onuradunak IRPF deklarazioan sartu behar du?
Orokorrean, ez. Hildakoaren indemnizazioan OOZren mende dago, ez IRPFren mende. Bizirik itzulpen edo bestelako kasu berezietan IRPF bidezko zergapena egon daiteke.

Ondorioa

Laburbilduz, seguru bizia kobratzea ez da beti prozesu “garbia” betebeharrik gabe: zerga karga sortu dezake, batez ere Ondorengo eta Oparien Zergaren bidez, eta karga hori kapitalaren, senidetasun mailaren, erkidego autonomoaren eta murrizketa edo hobariak aplikatu direnaren araberakoa izango da. Beraz, zure eskubide eta betebeharrak ezagutzeaz gain, planifikatu eta estrategiko jardutea komeni da.

Zure onuradunek estaldura egokia jasotzen dutela eta inpaktu fiskala optimizatzen duzula ziurtatzean, baita konparatu biziko asegurua eta aurkitu prezio, estaldura eta abantaila egokiena.