Bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin: Bilbon nola tributu behar den?

Bilbon bizi bazara eta bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin bat hartzen ari bazara (hau da, arriskuetarako estalkia —hala nola heriotza edo ezintasun— eta aldi berean aurrezteko/inbertitzeko atala duen produktua), ongi da horren fiskalizazioan aktiboa izatea eta ahalik eta ondoen aprobetxatzea.

Eta gogoratu: zure egoerara egokitzen den aukerarik onena bilatzeko bizitza‑aseguruak alderatu ditzakezu elkarlanean.

Zer da bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin?

Bizitza‑aseguru mota honek, orokorrean, honako hauek eskaintzen ditu:

• Aseguru‑kontratu baten bidez, pertsona batek (harpidetza egin duenak) aldizkako prima edo prima bakar bat ordaintzen du aseguratzaileari.
• Arrisku‑aseguru “garbi” bat (heriotza edo ezintasun estalkia) ez bezala, hemen arriskuaren estalkia eta aldi berean aurrezteko/inbertsiorako aukera elkartzen dira.
• Zure aportazioak —prima moduan ordaindutakoak— ez dira soilik estalkiaren aldekoak izango, baizik eta aurrezte edo inbertitzeko kontu batean sartzen dira, eta kontratuaren iraupenaren bitartean errentagarriak izan daitezke.
• Azkenik, kontratua iraungitzean edo poliza erreskatatzean, aseguru hartzaileak jasotzen du esku artean prima guztien batura + eragindako errentagarritasunak. Gainera, estalki osagarriak ere egon daitezke —heriotza edo ezintasun kasuan onuradunak kapitala edo errenta jasotzeko aukera izan dezake.

Bilbon eta Bizkaian bizi direnentzat egokia izan daiteke: zure senideentzat estaldura ematen du eta aldi berean aurrezteko ala inbertitzeko aukera, adibidez erretiroa, seme‑alaben hezkuntza edo ondarea pilatzea helburu izanik. Hala ere, behar da kontuan hartu Espainiako legeria (ADIZ Klein: adibidez, hau Espainian araututako produkzioen barruan dago) eta baita Euskal Autonomia Erkidegoaren berezitasunak ere (zure bizi‑lekua Bilbon dela kontuan hartuta).

Eta, noski, lehenago boluntario gisa bizitza‑aseguruak alderatu ditzakezu zure egoerara hobekien egokitzen dena aukeratzeko.

Gako desberdintasunak aseguru arruntarekin alderatuta

Espainian bereziki egiten diren modalitateak

Espainiako merkatuan ohikoak diren hiru molde nabarmendu daitezke:

• PIAS (Plan Individual de Ahorro Sistemático): Aurrezteko gogoz egindakoak, berrespen diferituarekin lotuta, bost urte gutxienez mantentzen badira abantaila fiskalak izan daitezke.
• SIALP (Seguro Individual de Ahorro a Largo Plazo): PIAS‑aren antzekoa, epe luzerako aurrezte orientazioarekin, aportazio maxima eta mantenua eskakizun gisa.
• PPA (Plan de Previsión Asegurado): Teknika aldetik ez den beti “bizitza‑aseguru” gisa izendatua, baina praktikan aurrezteko eta estalduraren aldeko produktua da erretiroa helburu duela.

Produkktu hauek aukera ematen dute errentagarritasunak atzeratzeko edo baita ez tributatzeko ere baldintza legalak betetzen badira — eta horregatik “planifikazio finantzario” interesgarriak bihurtzen dira.

Bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin Bilbon eta Euskal Autonomia Erkidegoan IRPFn deklaratzerakoan

Euskadin, eta bereziki Bilbon bizi bazara, zure kasuan kontuan hartu beharko dituzun hainbat puntu daude: nor den harpidetza egilea eta onuraduna, nola ematen den erreskate (kapitala ala errenta) eta noiz hartzen den saria. Oro har, errentagarritasunak integratu egiten dira aurrezteko oinarrian (IRPFn "ahorro" oinarrian), eta kapital mugikorraren errentatzail gisara tributa daitezke.

IRPFn nola deklaratu?

Zure bizitza‑asegurua erreskatatzean eta onuraduna harpidetza egilea bera bada (edo berdinak badira), jasotako kapitalaren eta ordaindutako primen arteko aldea kapital mugikorraren errentatzail baten baliokidea izango da, eta aurrezteko oinarrian sartuko da IRPFn.

2024‑25 urteetarako aurrezteko oinarriaren tramak honakoak dira:

Adibidez, Bilbon bizi denak bere poliza erreskatatu eta 10.000 €ko errentagarritasuna izan badu, lehen 6.000 €tan %19 izango luke tasa, eta gainerako 4.000 €etan %21 izango luke. Hori bai — zure bizi‑lekua Bilbon badago ere, atzerriko edo bestelako baldintzak eman daitezkeenez — aholkatua da aparteko aholkularitza jasotzea.

Kapital modukoa vs errenta modukoa

• Kapital moduan erreskate egitea: Bat‑biziko likidazioa jasotzen da. Kapitala‑orrazioaren aldea kapital mugikorraren errentatzail gisa tratatzen da.
• Errenta moduan (bitarteko errenta edo bizitza‑errenta): Errentatzail‑tratamendua zertxobait bestelakoa da. Adibidez, bizitza‑errenta bat 69 urte baino gehiagotan hasten bada, urteko zenbait ehunekoeko salbuespena aplikatu daiteke (%92koa, adibidez) kasu batzuetan. Errenta temporala bada, salbuespenaren ehunekoa errentaren iraupenaren araberakoa izango da.

Errentagarritasunaren kalkulua

Tributatu beharreko errentagarritasuna honakoen arteko diferentzia da:

• Jasotako zenbatekoa (kapitala edo errentaren gaur egungo balioa)
• Ordaindutako primak (zure aportazioak)
  Eta hori aurrezteko oinarriaren barruan integratzen da IRPFn.

Dedu­kzioak eta onurak: Bilboko egoeran

Aurrezteko osagaia duen bizitza‑aseguru batek primak bertan behera uzteko aukera gutxiago izan ohi du (ez dira beti IRPFko oinarri orokorrean deduka­tzen). Hala ere, zenbait onura fiskal egon daitezke baldintza formalak betetzen badira.

Produktu bereziak eta baldintzak

PIAS edo SIALP moduko produktuek hurrengo baldintzak izan ditzakete:

• PIAS kasuan: Aportazio mugatuak urteko, bost urte gutxienez mantentzea, errenta moduan jasotzea, etab.
• SIALP kasuan: Urteko aportazio maximoa eta kapitala bermatuta egon beharra.

Autonomia Erkidegoaren esparruko onurak

Gogoratu: Euskadi‑k, eta horren barruan, gure herrialdeak autonomia‑eskumen batzuk ditu, esaterako, Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones (ISD) arloan. Beraz, Bilbon edo Euskal Autonomia Erkidegoan bizi bazara, zure egoerarako aplikagarria den araudia kontsultatu beharko duzu.

Bizitza‑aseguruaren herentzia eta dohaintzen gaineko gaia (ISD) Bilbon

Harpidetza egilea hilik dagoenean edo onuraduna harpidetza egilea ez den pertsona bat bada, egoera fiskal berezia sortzen da: orokorrean, ISD esparruan sartzen da, ez IRPFn.

Nola tributa herentzia‑unean?

• Harpidetza egilea eta onuraduna ez badira berdinak, jasotako zenbatekoa ISDaren barne sartu behar izan daiteke, autonomia‑eskumenaren arabera.
• Nahiz eta aseguru kapitala herentzian masa heresgabean sartzen ez denean, ISDz kargatu daiteke. Esaterako: harpidetza egilea hil eta onuraduna hirugarren pertsona bada, prestazioa herentzia moduan tratatu beharko da.

Adibide praktikoa

Bilbon bizi den pertsona batek bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin (adibidez 200.000 €ko zenbatekoa) harpidetza hartu eta onuraduna bere semea/​alaba izanik, harpidetza egilea hiltzen bada:

• Euskarazko eskualdeak (Euskadi) ISD‑bonifikazioak eskaintzen dituen kasuetan, karga fiskala nabarmen merkeagoa izan daiteke.
• Baina beti egon daiteke egoera non bonifikaziorik ez dagoen eta zenbateko osoa ISDaren oinarri gisa hartuko den.

Zuzentasunerako estrategiak

• Ziurtatu onuradunaren izendapena dokumentu ofizialean dagoela eta beharrezkoa bada eguneratuta dagoela.
• Kontuan hartu zure bizi‑lekua (adibidez Bilbo) eta autonomia‑erkidegoaren araudia.
• Aurrezteko ala transmisiorako (heriotzaren bidez) aukeratu une egokia, aholkulari fiskalarekin kontsultatuz.

Praktikan kontuan hartu beharreko alderdiak zure aseguruarekin

Zure bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin ahalik eta errentagarriagoa izan dadin eta zergak optimizatzeko, planifikazio egokia beharrezkoa da. Bilbon bizi bazara, gure egoerara egokitutako aholku hauek baliagarriak izango dira.

Kontratuaren aurretik arreta jarri beharrekoak

• Kontratuaren iraupena ebaluatu: PIAS ala SIALP moduko produktuen kasuan, bost urte baino gehiago mantentzeak abantaila fiskalak ekar ditzake.
• Helburuak definitu: Zure seme‑alaben hezkuntza, erretiroa ala ondarea pilatzea? Helburuaren arabera aukeratu behar duzu kapitala ala errenta modu, edo produktu espezializatu.
• Aportazio mugak aztertu: Produktu jakin batean urteko aportazio maximoa egon daiteke (adibidez SIALPetan).
• Autonomia‑erkidegoaren araudia kontatu: Euskadin bizi bazara, Bilbon bada ere, bonifikazioak ala esku‑eskumenduen aldaketak egon daitezke.

Urteko fiskalizazio planifikazioa

• Zure aportazioak eta erreskateak berrikusi: Urtean zehar erreskateak edo titularitatetik aldaketak egiteak abantaila fiskalak galtzea ekar dezake.
• Aseguratzailerako aldaketak jakinarazi: Onuradunaren aldaketa, egoitzaren aldaketa, etab., allkatu behar dira.
• Fiskalista bati kontsultatu: Legeak aldatu daitezke eta autonomia‑erkidegoaren araudia ere berezia izan daiteke.
• Bizitza‑aseguruak alderatu: Hobekien egokitzen den poliza aurkitu ahal izateko, merezi du beste aukerekiko konparazioa egitea — eta gogoratu: bizitza‑aseguruak alderatu ditzakezu zure helburuekin guztiz bat datorrena aukeratzeko.

Ohiko galderak

¿Aseguru aurreikuspenarekin erreskatatzeagatik tributatzen du?
Bai. Produktuak baldintza bereziak baditu (PIAS edo SIALP modukoak) eta bost urte baino lehen erreskatatzen baduzu, abantaila fiskalak galduta izan daitezke eta errentagarritasunak kapital mugikorraren errentatzail gisara tributatu beharko dira IRPFn.

¿Puedo deducir las primas pagadas?
Normalean ez. Aurrezteko atala duen bizitza‑asegururen primak ez dira IRPFko oinarri orokorrean deduka­tzen. Horiek tributatzen direnak jasotako errentagarritasunak dira. Hala ere, autonomia‑erkidegoaren eta produkzioen arabera salbuespen bereziak egon daitezke.

¿Zer gertatzen da autonomia‑erkidegoa aldatzen badut?
ISDaren araudia autonomia‑erkidegoaren araberakoa da. Zer plataformen onurak zehatzagoak diren zure bizi‑lekutik eta aldaketa horretatik mendekoa izan daiteke.

¿Ezin al dut aseguruaren zati bat erreskatatu zergarik ordaindu gabe?
Produktuko baldintzen araberakoa izango da. Batzuetan zati‑erreskatak onartzen dira, baina horrek mantentze‑betebeharrak (“bost urte gutxienez”, adibidez) arriskuan jar ditzake. Beti komeni da produk­tua arretaz irakurri eta behar bada aholkularitza jasotzea.

¿Eta onuraduna harpidetza egileaz bestelakoa bada?
Horren kasuan, heriotza unean, prestazioa “mortis causa” bezala har liteke eta IRPFn ez, ISDn tributatu beharko da, autonomia‑erkidegoaren araudiarekin bat eginda.

Ondorioa

Bilbon bizitza‑aseguru aurreikuspenarekin bat kontratatzea —zure familiaren babesa eta aldi berean aurrezteko aukera ematen duena— erabaki ona izan daiteke, ondo ulertuta eta fis­kalizazioak kontuan hartuta.

IRPFan aurrezteko oinarrian jasotzen diren errentagarritasunak, PIAS, SIALP, PPA motako produktuak eta ISDaren inpaktua jakiteak zure emaitzak optimizatzeko gakoa dira. Gainera, bizi‑lekua (Bilbo/Euskadi) eta onuradunak eta erreskate modua (kapitala ala errenta) funtsezkoak dira.

Zeren‑servizio eta babesa nahasten dituen poliza bat aukeratu nahi baduzu, ez ahaztu bizitza‑aseguruak alderatu ditzakezu eta zure egoerara hobekien egokitzen dena hauta dezazun.